Sözlük

Finans terimleri, sade dille.

Borsa ve kriptoda sık geçen terimlerin örnekli, anlaşılır açıklamaları. Öğrenirken kullan, kullanırken öğren.

Teknik Analiz

RSI (Göreceli Güç Endeksi)

Bir hissenin aşırı alındığını mı yoksa aşırı satıldığını mı gösteren 0-100 arası gösterge. 70 üstü “çok alınmış” (düşebilir), 30 altı “çok satılmış” (yükselebilir).

RSI 25 → Hisse çok satılmış, toparlanma fırsatı olabilir.

MACD (Hareketli Ortalama Yakınsama)

İki hareketli ortalamanın farkını izleyen trend göstergesi. İki çizgi birbirini yukarı keserse “al”, aşağı keserse “sat” sinyali olarak yorumlanır.

MACD yukarı kesti → Yükseliş trendi başlıyor olabilir.

Bollinger Bantları

Fiyatın “normal aralığını” gösteren üç çizgi. Alt banda düşerse ucuzlamış, üst banda çıkarsa pahalanmış olabilir.

Fiyat alt banda dokundu → Toparlanma fırsatı.

Fibonacci Seviyeleri

Fiyatın geri çekilme noktalarını tahmin eden matematiksel seviyeler. %38.2, %50, %61.8 gibi oranlar destek/direnç olabilir.

%61.8 Fibonacci desteği → Fiyat burada tutunabilir.

Destek Seviyesi

Fiyatın düşerken durma eğiliminde olduğu nokta. Alıcıların yoğunlaştığı “taban” fiyat.

GARAN destek: ₺92 → Bu seviyede alıcı bekleniyor.

Direnç Seviyesi

Fiyatın yükselirken durma eğiliminde olduğu nokta. Satıcıların yoğunlaştığı “tavan” fiyat.

ASTOR direnç: ₺62 → Bu seviyeyi kırarsa yükseliş hızlanabilir.

Volatilite (Oynaklık)

Fiyatın ne kadar sert hareket ettiğini gösteren ölçü. Yüksek = büyük inişler/çıkışlar, düşük = sakin hareket.

Volatilite %25 → Fiyat günde %2-3 oynayabilir.

İşlem Hacmi

Bir hissenin gün içinde kaç lot alınıp satıldığı. Yüksek hacim = güçlü ilgi. Düşük hacimle gelen yükseliş güvenilir olmayabilir.

Hacim ortalamanın 3x üstünde → Güçlü ilgi var.

Trend

Fiyatın genel yönü. Yükseliş trendi: her dip bir öncekinden yüksek. Düşüş trendi: her tepe bir öncekinden düşük.

Yükseliş trendi → Hisse genel olarak yukarı gidiyor.

SMA (Hareketli Ortalama)

Belli sayıda günün kapanış fiyatlarının ortalaması. Trendin yönünü ve gücünü göstermek için kullanılır. SMA20, SMA50, SMA200 yaygın.

Fiyat SMA50 üstünde → Orta vadeli trend yukarı.

ATR (Ortalama Gerçek Aralık)

Hissenin günlük ortalama oynama miktarı. Stop-loss seviyesi belirlerken kullanılır.

ATR ₺2.50 → Stop’u 2 ATR altına koy → ₺5 risk.

OBV (On-Balance Volume)

Fiyat ile hacmi birleştiren para akışı göstergesi. Yükselirken alış baskın, düşerken satış baskın.

OBV yeni zirve → Akıllı para birikim yapıyor.

Fundamental

F/K Oranı (Fiyat/Kazanç)

Hissenin fiyatının yıllık karına oranı. Düşük = ucuz, yüksek = pahalı (genelleme). Sektör ortalamasıyla karşılaştır.

F/K 5 → Şirket 5 yılda kar olarak kendini ödüyor.

F/DD Oranı (Fiyat/Defter Değeri)

Hissenin fiyatının özsermayesine oranı. 1 altı = defter değerinin altında (potansiyel ucuz), 1 üstü = primli.

F/DD 0.7 → Şirket %30 iskontolu işlem görüyor.

ROE (Özsermaye Karlılığı)

Şirketin özsermayesini ne kadar verimli kullandığı. %15+ iyi sayılır.

ROE %22 → Her ₺100 sermaye yıllık ₺22 kar getiriyor.

FAVÖK (EBITDA)

Faiz, vergi ve amortisman öncesi kar. Şirketin operasyonel gücünü gösterir.

FAVÖK marjı %25 → Her ₺100 satıştan ₺25 operasyonel kar.

Risk

Çeşitlendirme

Yumurtaları aynı sepete koymama. Portföyü farklı sektör ve hisselere yayarak tek hisse riskini azaltma.

Tek hisse %50 olursa o düşünce portföyün yarısı erir.

Drawdown (Tepe-Dip Düşüş)

Portföyün en yüksek noktadan en düşük noktaya kayıp yüzdesi. Risk dayanıklılığını ölçer.

Drawdown %20 → Portföy zirveden %20 düştü.

Sharpe Oranı

Alınan risk başına ne kadar getiri elde edildiği. Yüksek = iyi. 1+ kabul edilebilir, 2+ çok iyi.

Sharpe 1.5 → Riske göre güzel getiri.

Konsantrasyon Riski

Portföyün büyük kısmının tek hisse veya sektörde toplanması. %20+ pay tek hissede yüksek riskli.

ASTOR %35 payda → tek hisseye aşırı bağımlı.

Stop-Loss (Zarar Durdur)

Hisse belli bir fiyatın altına düşerse otomatik sat seviyesi. Zarar kontrol mekanizması.

Alış ₺50, stop ₺47 → Maksimum %6 kayıp.

Take-Profit (Kar Al)

Hisse belirli bir kara ulaşınca otomatik sat seviyesi. Karı koruma mekanizması.

Alış ₺50, TP ₺65 → %30 karda otomatik sat.

Genel

Lot

BIST’te 1 hisseye eşit standart işlem birimi. “1 lot ASTOR” = 1 adet ASTOR hissesi.

100 lot × ₺50 = ₺5.000 yatırım.

Benchmark (Karşılaştırma Endeksi)

Portföy performansını ölçmek için referans alınan endeks. BIST için BIST100 yaygın.

BIST100 yıllık %30, sen %45 → benchmark’ı yendin.

Rebalance (Yeniden Dengeleme)

Portföydeki hisse ağırlıklarını hedef oranlara geri çekmek için al/sat yapma.

Hedef %20 ama %35 oldu → bir kısmını sat, dengele.

Laggard (Geç Kalan)

Sektörü güçlü ama henüz yükselmemiş hisse. Gecikmeli giriş fırsatı olarak değerlendirilir.

Bankacılık %5 yukarı, GARAN flat → laggard.

Kripto

Korku & Açgözlülük Endeksi

Kripto piyasasının duygu durumu. 0=panik (fırsat olabilir), 100=mani (dikkat).

F&G 25 → Korkulu piyasa, dipten alma fırsatı olabilir.

BTC Dominance

Bitcoin’in toplam kripto piyasa hakimiyeti. Düşerse altcoin sezonu, yükselirse BTC liderliği.

BTC dom %58 → Altcoin’lere ilgi azalıyor.

Funding Rate

Kripto vadeli işlemlerinde long ve short tarafların birbirine ödediği faiz. Yüksek pozitif = aşırı long, ters yönlü düzeltme riski.

Funding %0.1 → Long’lar baskın, kısa vadeli düzeltme olabilir.

HODL

“Hold On for Dear Life” — uzun vadeli tut, panik satma stratejisi. Kripto kültüründen.

BTC dipte HODL → uzun vadede değerlenmiş.

Rakoba yatırım tavsiyesi vermez. Buradaki tanımlar yalnızca eğitim amaçlıdır; yatırım kararlarınız kendi sorumluluğunuzdadır.